Datum/Tijd
13-10-2026
19:30 - 22:00
Locatie
Bovenzaal GGiN Gerbrandyweg
Categorieën
Voorbereidingsartikelen
Inleiding
Als je via de zoekmachine van Google “wereldkaart” opzoekt zal je alleen maar afbeeldingen krijgen van wereldkaarten waarop Europa in het midden van de kaart ligt. Als je een wereldkaart ziet waarop ervoor gekozen is om Azië of Amerika juist centraal te leggen zal dit er waarschijnlijk vreemd en desoriënterend uit zien. Misschien kunnen we dit verklaren doordat aan de tegenovergestelde kant van Europa de relatief onbelangrijke Stille Oceaan ligt die veel ruimte in beslag zou nemen op een kaart met Azië of Amerika als middelpunt. Hoewel dit ook een rol zou kunnen spelen, is dit ook heel goed vanuit de geschiedenis te verklaren.
In de middeleeuwen werden, onder invloed van christendom, kaarten vaak getekend met Jeruzalem centraal. Later werd Europa, met name Londen, als middelpunt getekend. Reden hiervoor is waarschijnlijk de machtige positie van de Britse marine voor een lange periode na de middeleeuwen, waarmee ook het grootste deel van de ontdekkingsreizen zijn uitgevoerd. In 1569 maakte Vlaamse Gerardus Mercator de zogenaamde Mercatorprojectie. Veel platte (digitale) kaarten zijn nog steeds op dit model gebaseerd. Het noorden en het zuiden zijn uitgerekt om de kaart technisch kloppend te maken. Dit leidt er echter toe dat een land als Groenland niet zo groot is als de kaart ons doet veronderstellen.
Europa letterlijk in het middelpunt zetten heeft ook invloed gehad op hoe het Westen zichzelf en andere landen heeft gezien. De invloed van deze keuze werkt nog steeds door tot op deze dag. Denk maar aan hoe Europa en Amerika als “Het Westen” worden gezien.
Sprekersvragen
- In welke mate werd de manier waarop de wereld op kaarten werd weergegeven beïnvloed door Europese perspectieven en belangen?
-
- Welke rol speelde de nieuwe geografische kennis in de wereld van toen?
- En hoe heeft andersom de manier van afbeelden invloed gehad op het Europese denken?
- Moeten wij ervoor oppassen ons te veel te mengen in de mondiale politiek?
-
- Zijn wij onder de invloed van het denken dat de Westerse cultuur de enige juiste is en is deze gedachte gegrond? (Denk aan democratie en internationaal recht)
- Is het voor het toekomstige behoud van onze levensstandaard (in Nederland/West-Europa) nodig dat we ons enkel laten leiden door eigenbelang in de mondiale politiek?